Chế độ ăn trong bệnh rối loạn chuyển hóa Lipid

Thứ sáu - 11/09/2015 18:01
Rối loạn chuyển hóa lipid máu là khi có một hoặc nhiều các rối loạn sau: Tăng Cholesterol trong máu, tăng Triglycerid máu, tăng LDL-Cholesterol hoặc giảm HDL-Cholesterol máu. Hiện tượng này nếu kéo dài gây xơ vữa động mạch, làm hẹp mạch máu và là nguyên nhân chủ yếu của bệnh tim mạch. Tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid không có một biểu hiện bất thường nào, chỉ được phát hiện qua xét nghiệm máu và xơ vữa động mạch cũng xảy ra một cách từ từ đến nỗi chúng ta có thể không hay biết gì về nó.

 

Theo một số nghiên cứu cho thấy. Đa số các trường hợp rối loạn chuyển hóa lipid máu là do dinh dưỡng, chế độ ăn quá nhiều mỡ động vật, quá nhiều thức ăn chứa nhiều Cholesterol (phủ tạng động vật, mỡ động vật, trứng, bơ, sữa toàn phần...), chế độ ăn dư thừa năng lượng (béo phì), uống nhiều rượu, hút thuốc lá...Một số trường hợp có thể do di truyền, hoặc thứ phát sau một số bệnh như hội chứng thận hư, suy giáp, đái tháo đường, bệnh gan mật...Vì vậy khi phát hiện bệnh cần phải áp dụng chế độ ăn và thay đổi thói quen sinh hoạt vận động trước khi sử dụng các thuốc hạ cholesterol trong máu.

CHẾ ĐỘ ĂN TRONG BỆNH RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA LIPID MÁU

Chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong điều trị các rối loạn chuyển hóa lipid máu, để giúp giảm Cholesterol máu, ngăn ngừa xơ vữa động mạch và bệnh mạch vành chế độ ăn phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Giảm tổng năng lượng ăn vào trong ngày để giảm cân theo chỉ số khối cơ thể BMI nếu có thừa cân, béo phì, một số trường hợp rối loạn chuyển hóa lipid nhẹ, bệnh có thể ổn định chỉ bằng chế độ ăn giảm cân.

Giảm năng lượng của khẩu phần ăn từng bước một, mỗi tuần giảm khoảng 300Kcal so với khẩu phần ăn của bệnh nhân cho đến khi đạt được năng lượng tương ứng với mức BMI < 23kg/m2. 

Công thức tính :  BMI = cân nặng/(chiều cao)2

Chỉ số bình thường BMI ở mức 18 – 23 (kg/m2)
Cần theo dõi cân nặng và BMI để điều chỉnh chế độ ăn để đạt hiệu quả giảm cân cũng như duy trì cân nặng sau khi đạt BMI ở mức bình thường.
- Giảm lượng chất béo (lipid) tùy theo BMI, chất béo chỉ nên chiếm 15-20% tổng năng lượng ăn vào. Hạn chế không nên dùng các chất béo chứa nhiều acid béo no (mỡ, bơ, nước luộc thịt), tăng cường các acid béo không no như dầu lạc, dầu olive, dầu đỗ tương thay cho mỡ và nên ăn các hạt có dầu như: vừng, lạc, hạt dẻ, hạt bí ngô để cung cấp acid béo không no có nhiều nối đôi omega 3, omega 6. Nếu có điều kiện nên bổ sung dầu cá thiên nhiên vì chứa nhiều acid béo không. no.
- Giảm lượng cholesterol ăn vào bằng cách không ăn các thực phẩm có nhiều cholesterol như: mỡ, da, phủ tạng động vật, óc, lòng đỏ trứng, hải sản nhất là gạch cua, gạch tôm..
- Tăng lượng đạm (protein) bằng cách ăn thịt ít béo như thịt bò nạc, thịt gà nạc bỏ da, thịt lợn thăn, cá, đậu đỗ. Nên ăn các sản phẩm được chế biến từ đậu nành: sữa đậu nành, đậu phụ, tào phớ, bột đậu tương, sữa chua đậu tương... vì chúng chứa nhiều estrogen thực vật và isoflavon làm giảm đáng kể nồng độ cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol và triglycerid. Hạn chế đạm giàu mỡ như thịt ba rọi, thịt chân giò... Lượng protein nên chiếm khoảng 12-20% tổng năng lượng, bao gồm đạm động vật và đạm thực vật.
- Sử dụng ngũ cốc kết hợp với khoai củ. Các loại ngũ cốc với lượng tinh bột chiếm khoảng 55 - 60% năng lượng khẩu phần. Nên ăn gạo lứt, hạt nguyên vỏ, để cung cấp thêm chất xơ góp phần đào thải cholesterol nội sinh ra ngoài. Hạn chế đường, mật, tối đa chỉ nên 10-20 g/ngày.

- Ăn nhiều rau quả, khoảng 500g/ngày để cung cấp đủ các vitamin, chất khoáng và chất xơ. Rau có khả năng chống táo bón, phòng ung thư đại tràng, đào thải cholesterol ra khỏi cơ thể, phòng cholesterol máu cao.

Nên sử dụng các thực phẩm giàu chất chống ôxy hoá giúp giảm nguy cơ bệnh mạch vành: Thức ăn giàu vitamin E như giá đỗ, dầu thực vật, dầu gấc, các sản phẩm chế biến từ gấc; Thức ăn giàu beta-caroten như cà rốt, bí đỏ, gấc, đu đủ chín, xoài, các loại rau có màu xanh thẫm như: rau ngót, rau muống, rau dền, rau mồng tơi, cải soong...; Thức ăn giàu vitamin C như các loại rau quả nói chung; Thức ăn giàu selen như rau ngót, rau muống, rau cải bắp...
- Khẩu phần ăn hàng ngày nên chia làm nhiều bữa và cần đầy đủ 4 nhóm thực phẩm chính, nhưng giảm tối đa lượng chất béo, tăng rau và trái cây ít ngọt.

  • Nên chế biến các món ăn nhạt tới mức có thể chấp nhận được và giảm dần lượng muối tới mục tiêu: < 6g muối/ ngày.

  • Có thể thay thế 1g muối = 1 thìa cà phê nước mắm.
     


VẬN ĐỘNG TẬP LUYỆN

  • Bên cạnh chế độ ăn hợp lý, việc luyện tập thể dục thể thao đều đặn hàng ngày cũng là một yếu tố quan trọng có tác dụng tích cực đối với sức khỏe. Tập thể dục có thể giúp làm giảm được LDL-Cholesterol và tăng HDL-Cholesterol. Tập thể dục còn làm giảm cân nặng, giảm huyết áp và giảm nguy cơ bệnh mạch vành.

  • Cuối cùng, nếu việc điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt không làm giảm lượng cholesterol máu thì bạn phải đi khám bác sĩ để được hướng dẫn dùng thuốc hạ cholesterol máu. Cũng như không nên chủ quan bỏ qua việc thăm khám theo dõi định kỳ, vì bệnh này hoàn toàn không có triệu chứng, chỉ có thể phát hiện bằng cách xét nghiệm máu và điều chỉnh bằng chế độ ăn, chế độ vận động hoặc phải dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm lại, không có một chế độ ăn nào áp dụng chung cho tất cả mọi người. Thông qua tư vấn với các bác sĩ chuyên khoa bệnh nhân có thể tự xây dựng khẩu phần ăn riêng cho mình tùy theo giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp và sở thích trên cơ sở nắm được quy tắc chung và theo dõi lipid máu thường xuyên. Điều quan trọng là bệnh nhân luôn luôn cảm thấy vui khỏe và không quá lo lắng, khó khăn trong việc thực hiện và tuân thủ chế độ ăn cho mình.

Dưới đây là một thực đơn mẫu cho bệnh nhân rối loạn lipid máu. Tổng năng lượng trung bình khoảng 1650-1720Kcal/ngày

 

THỰC ĐƠN MẪU

 

Bữa

Thứ 2 + 5

Thứ 3 +6 + CN

Thứ 4 + 7

Sáng

- Sữa đậu nành  250ml (đậu tương 30g + đường 10g)

- Bánh mì 50g

- Sữa đậu nành 250ml

- Khoai tây luộc 150g

- Sữa đậu nành 250ml

- Bánh bao 50g

Trưa

- Cơm 2 bát (gạo tẻ 150g)

- Đậu sốt cà chua (Đậu phụ 150g, dầu ăn 10g, Cà chua 50g)

- Rau muống luộc 250g

- Dưa hấu 200g

- Cơm 2 bát

- Cá kho 80g

- Rau trộn (dưa chuột 200g, giá đỗ 100g, vừng + lạc 40g, dấm, tỏi, rau thơm)

- Cam 1 quả

- Cơm 2 bát

- Thịt nạc rim 30g

- Rau muống luộc 250g

- Lê 1 quả (200g)

Chiều

- Cam 1 quả (200g)

Chuối tiêu 2 quả

- Đu đủ 200g

Tối

- Cơm 2 lưng bát (gạo tẻ 120g)

- Thịt thăn xào cần tỏi (thịt 40g, dầu ăn 10g, cần tỏi)

- Rau cải luộc 250g

- Cơm 2 lưng bát

- Rau cải (rau cần) xào thịt bò (rau 250g, dầu ăn 10g, thịt bò 40g)

- Cơm 2 lưng bát

- Trứng rán ½ quả

- Nộm rau muống (rau 300g, lạc vừng 40g, dấm, tỏi, rau thơm)

( Bệnh viện PHCN sưu tầm)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Hình ảnh hoạt động
hinhanh hoatdong
Video nổi bật
Thăm dò ý kiến

Vì sao bạn biết đến Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương

Đăng nhập
Co gai
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây